Een kriebelhoest overdag is al vervelend, maar kriebelhoest in de nacht kan je nachtrust volledig verstoren. Je valt net in slaap, draait je om en ineens begint die vervelende kriebel in je keel weer. Vervolgens blijf je hoesten, slaap je slecht en word je de volgende ochtend vermoeid wakker.
Gelukkig zijn er verschillende manieren om een nachtelijke kriebelhoest te verminderen. In dit uitgebreide artikel lees je wat te doen tegen kriebelhoest ’s nachts, welke oorzaken het meest voorkomen, welk middel tegen hoesten ’s nachts kan helpen en wanneer het verstandig is om contact op te nemen met een arts.
Waarom is kriebelhoest ’s nachts vaak erger?
Veel mensen merken dat ze overdag nauwelijks last hebben, terwijl ze ’s avonds of midden in de nacht plotseling moeten hoesten. Dat is niet vreemd. Tijdens het liggen veranderen verschillende processen in je lichaam.
Onder andere deze factoren spelen een rol:
- slijm loopt gemakkelijker richting de keel;
- de luchtwegen kunnen gevoeliger reageren;
- droge slaapkamerlucht irriteert de keel;
- maagzuur kan makkelijker omhoog komen;
- allergenen zoals huisstofmijt zijn vooral in bed aanwezig.
Daardoor ontstaat een prikkel in de keel die telkens opnieuw een hoestreflex activeert.
Wat is een kriebelhoest?
Een kriebelhoest is meestal een droge, niet-productieve hoest waarbij nauwelijks slijm wordt opgehoest. De zenuwen in de keel of luchtwegen raken geprikkeld, waardoor je voortdurend de neiging hebt om te hoesten.
Heb je vooral overdag ook last van een droge, prikkelende hoest? Lees dan ook ons uitgebreide artikel over droge hoest, waarin we dieper ingaan op de verschillende oorzaken en behandelmogelijkheden.
Wat te doen tegen kriebelhoest ’s nachts?
Wanneer je wakker ligt door een voortdurende kriebel in je keel, wil je natuurlijk zo snel mogelijk verlichting. Hieronder vind je de meest effectieve maatregelen.
1. Drink voldoende water
Een droge keel raakt sneller geïrriteerd. Door voldoende water te drinken blijven de slijmvliezen beter gehydrateerd.
Neem vlak voor het slapengaan nog een glas water en zet eventueel een flesje naast je bed.
2. Drink een warme drank
Warme dranken kunnen tijdelijk verlichting geven doordat ze de keel bevochtigen.
Populaire keuzes zijn:
- warme thee;
- kamillethee;
- gemberthee;
- warm water met honing en citroen.
Voor kinderen jonger dan één jaar wordt honing afgeraden.
3. Verhoog het hoofdeinde van je bed
Bij hoesten bij liggen kan het helpen om iets rechterop te slapen.
Door je hoofd hoger te leggen:
- loopt slijm minder snel naar de keel;
- krijgt maagzuur minder kans om omhoog te komen;
- worden de luchtwegen minder geprikkeld.
Gebruik eventueel een extra kussen of verhoog het hoofdeinde van het bed licht.
4. Zorg voor voldoende luchtvochtigheid
Een droge slaapkamer kan de keel flink irriteren.
Een ideale luchtvochtigheid ligt meestal tussen de 40 en 60 procent.
Je kunt de luchtvochtigheid verhogen door:
- een luchtbevochtiger te gebruiken;
- een bakje water aan de verwarming te hangen;
- regelmatig te ventileren.
Overdrijf dit echter niet. Een té vochtige slaapkamer bevordert juist schimmelvorming.
5. Ventileer dagelijks
Frisse lucht helpt om stof, pollen en andere irriterende stoffen uit huis te verwijderen.
Ventileer daarom dagelijks:
- de slaapkamer;
- dekbedden;
- matrassen;
- gordijnen.
Zeker mensen met allergieën kunnen hier veel baat bij hebben.
6. Vermijd rook
Tabaksrook blijft één van de grootste veroorzakers van geïrriteerde luchtwegen.
Niet alleen zelf roken speelt een rol. Ook meeroken kan ervoor zorgen dat de keel geïrriteerd blijft.
7. Zuig op een keelpastille
Een keelpastille stimuleert de speekselproductie waardoor de keel tijdelijk minder droog aanvoelt.
Hoewel het de oorzaak niet wegneemt, kan het de hoestprikkel tijdelijk verminderen.
8. Probeer honing
Uit verschillende onderzoeken blijkt dat honing bij sommige mensen een verzachtend effect op de keel heeft.
Een theelepel honing voor het slapengaan kan daarom verlichting geven.
9. Vermijd alcohol vlak voor het slapen
Alcohol droogt de slijmvliezen uit en kan bovendien refluxklachten verergeren.
Daardoor neemt de kans op nachtelijk hoesten juist toe.
10. Let op reflux
Sommige mensen hebben helemaal geen verkoudheid maar last van maagzuur.
Wanneer maagzuur tijdens het liggen omhoogkomt, raakt de keel geïrriteerd waardoor je moet hoesten.
Typische klachten zijn:
- brandend maagzuur;
- zure smaak in de mond;
- veel ’s nachts hoesten;
- hoesten direct na het gaan liggen.
Middel tegen hoesten ’s nachts
Veel mensen zoeken naar een effectief middel tegen hoesten ’s nachts. De beste oplossing hangt af van de oorzaak.
Enkele mogelijkheden zijn:
Hoestdrank
Bij een droge kriebelhoest bestaan er verzachtende hoestsiropen die de keel tijdelijk kunnen kalmeren.
Honing
Een natuurlijk alternatief dat bij veel mensen verlichting geeft.
Keelspray
Sommige sprays leggen een beschermend laagje over de geïrriteerde keel.
Allergiemedicatie
Wanneer huisstofmijt of pollen de boosdoener zijn, kunnen antihistaminica helpen.
Refluxmedicatie
Bij maagzuurklachten kunnen zuurremmers uitkomst bieden, maar overleg hierover bij aanhoudende klachten met een arts.
Waarom moet je vooral hoesten als je ligt?
Veel mensen vragen zich af waarom hoesten bij liggen ineens zoveel erger wordt.
Dat heeft meerdere oorzaken.
Slijm zakt naar achteren
Wanneer je rechtop zit, blijft slijm vaak beter verdeeld.
Tijdens het liggen loopt slijm gemakkelijker richting de keel, waardoor de hoestreflex wordt geactiveerd.
Meer druk op de luchtwegen
Liggen zorgt ervoor dat de longen iets minder ruimte hebben om uit te zetten.
Bij gevoelige luchtwegen kan dat sneller een hoestprikkel veroorzaken.
Maagzuur stijgt op
Ook reflux komt veel vaker voor tijdens het liggen.
Zelfs zonder brandend maagzuur kan dit leiden tot chronische kriebelhoest.
Kriebelhoest in de nacht door allergieën
Een allergie is een veelvoorkomende oorzaak van kriebelhoest in de nacht.
Denk bijvoorbeeld aan:
- huisstofmijt;
- pollen;
- schimmels;
- dierenharen.
Juist in bed kom je langdurig in contact met deze allergenen.
Tips
- Was beddengoed op minimaal 60 graden.
- Gebruik anti-allergische hoezen.
- Stofzuig regelmatig.
- Ventileer de slaapkamer dagelijks.
Kan airconditioning of verwarming een rol spelen?
Ja.
Warme, droge lucht droogt de slijmvliezen uit.
Daardoor ontstaat sneller een prikkel in de keel.
Zorg daarom voor voldoende ventilatie en voorkom dat de slaapkamer extreem warm wordt.
Wanneer duurt een kriebelhoest meestal?
Bij een gewone verkoudheid verdwijnt een kriebelhoest meestal binnen één tot drie weken.
Na een virusinfectie kan de luchtweg echter nog enkele weken gevoelig blijven.
Sommige mensen houden daardoor zes tot acht weken een lichte prikkelhoest.
Wanneer moet je naar de huisarts?
Neem contact op met een arts wanneer:
- de hoest langer dan drie tot acht weken aanhoudt;
- je bloed ophoest;
- je hoge koorts hebt;
- je benauwd bent;
- je pijn op de borst krijgt;
- je onverklaard afvalt;
- de klachten steeds erger worden.
Is nachtelijk hoesten altijd onschuldig?
Meestal wel.
Vaak is een verkoudheid, allergie of droge lucht de oorzaak.
Toch kan langdurig nachtelijk hoesten ook wijzen op:
- astma;
- reflux;
- chronische bronchitis;
- COPD;
- een allergische aandoening;
- bepaalde medicijnen (zoals ACE-remmers).
Laat aanhoudende klachten daarom altijd beoordelen.
Kan stress ook een rol spelen?
Ja.
Stress verhoogt bij sommige mensen de gevoeligheid van de keel en luchtwegen.
Daarnaast adem je tijdens spanning vaak oppervlakkiger of sneller, waardoor de keel uitdroogt.
Ook een slechte nachtrust kan ervoor zorgen dat de hoestprikkel sterker wordt ervaren.
Leefstijl die kan helpen
Een gezonde leefstijl ondersteunt het herstel van de luchtwegen.
Denk aan:
- voldoende slaap;
- gezonde voeding;
- voldoende bewegen;
- voldoende water drinken;
- niet roken;
- matig alcoholgebruik;
- frisse lucht.
Hoewel deze maatregelen een kriebelhoest niet direct genezen, dragen ze wel bij aan een sneller herstel.
Veelgestelde vragen
Wat te doen tegen kriebelhoest ’s nachts?
Drink voldoende water, verhoog je hoofdkussen, zorg voor frisse lucht, gebruik eventueel honing of een verzachtende hoestdrank en vermijd rook en droge lucht.
Waarom hoest ik alleen als ik lig?
Tijdens het liggen lopen slijm en maagzuur gemakkelijker richting de keel. Daarnaast kunnen de luchtwegen gevoeliger reageren wanneer je plat ligt.
Welk middel tegen hoesten ’s nachts werkt het beste?
Dat hangt af van de oorzaak. Bij een droge keel kunnen honing, een keelpastille of een verzachtende hoestdrank helpen. Bij allergieën of reflux is juist behandeling van de onderliggende oorzaak belangrijk.
Hoe lang duurt een kriebelhoest?
Na een verkoudheid verdwijnt een kriebelhoest meestal binnen enkele weken. Houdt de hoest langer aan of nemen de klachten toe, neem dan contact op met een arts.
Kan een ventilator of airco de klachten verergeren?
Ja. Droge, koude lucht kan de keel extra irriteren, waardoor je vooral ’s nachts meer moet hoesten.
Een minder bekende oorzaak: dampen en geïrriteerde longen
In de afgelopen jaren is ook veel aandacht ontstaan voor de schadelijke effecten van sommige e-sigaretten en vape-producten. Ernstige longaandoeningen door vapen zijn zeldzaam, maar langdurige irritatie van de luchtwegen kan wel leiden tot hoesten en een prikkelend gevoel in de keel. In een eerder artikel schreven we uitgebreid over popcorn longen, een aandoening die vaak in verband wordt gebracht met bepaalde stoffen in sommige dampvloeistoffen. Hoewel een gewone kriebelhoest meestal een veel onschuldiger oorzaak heeft, is het verstandig om aanhoudende luchtwegklachten serieus te nemen.
Samenvatting
Wie regelmatig wakker wordt door kriebelhoest in de nacht, doet er goed aan eerst de mogelijke oorzaak te achterhalen. Vaak spelen droge lucht, een verkoudheid, allergieën of reflux een rol. Gelukkig zijn er veel eenvoudige maatregelen die kunnen helpen, zoals voldoende drinken, de slaapkamer goed ventileren, het hoofdeinde iets verhogen en irriterende stoffen vermijden. Blijft de hoest wekenlang bestaan of krijg je daarnaast klachten zoals benauwdheid, bloed ophoesten of hoge koorts, neem dan contact op met een arts.
